Klasa 1et ZSCKP SochaczewMateriałyTesty
Podsumowanie semestr I: System Operacyjny

System operacyjny (OS Operating System), to środowisko programów tworzących podstawową platformę programową dla działania innych zainstalowanych w systemie aplikacji. Pełni on nadzór nad pracą wszystkich uruchomionych programów, oraz wszystkich urządzeń komputera. Mimo że swoją pracę wykonuje głównie w tle, i sam nie wystarcza jeszcze do tego, by komputer był w pełni funkcjonalnym narzędziem, to bez jego pomocy właściwie nic nie będzie działać. Komputer nie byłby w stanie normalnie się uruchomić, a każdy program musiałby sam troszczyć się o dostęp do twardego dysku lub ekranu. Przyszłość tego typu oprogramowania niewątpliwie należy do systemów 32 i 64 bitowych, których struktura, gwarantuje pełną wielowątkowość i wielozadaniowość, a graficzny interfejs swobodę działania. Zainstalowany w naszym komputerze system operacyjny decyduje o tym, jakie programy można uruchamiać pod jego kontrolą, ma wpływ na bezpieczeństwo umieszczonych danych, umożliwia podłączania do różnych sieci, gdzie nadzoruje podrzędne systemy zainstalowane na osobnych komputerach, gwarantuje kompatybilność z innymi systemami oraz decyduje o łatwości i stabilności działania. Niestety nie ma idealnego systemu, a każdy ma swoje wady i zalety.

Budowa
Systemy operacyjne można podzielić na kilka kategorii dotyczących sposobu komunikacji z użytkownikiem, oraz architektury w jakiej są zbudowane:
Pod względem sposobu komunikacji z użytkownikiem rozróżniamy:
Systemy tekstowe - komunikujące się za pomocą wydawanych z lini poleceń komend (pierwsze wersje DOSu)
Systemy graficzne - komunikujące się za pomocą graficznych okienek i symboli (ikon). Obsługa komputera polega na manipulowaniu, za pomocą kursora myszy lub klawiszami, symbolami które odpowiadają określonym zadaniom (Windows, MacOS i inne).
Pod względem architektury, systemy operacyjne dzielimy na:
Monolityczne - o najprostszej strukturze i jednozadaniowe, czyli gdy system może jednocześnie wykonywać tylko jedno zadanie.
Warstwowe - o hierarchicznej strukturze poleceń systemowych, system może już wykonywać w tym samym czasie kilka poleceń (np. nadzorować proces drukowania w czasie edycji tekstu w programie).
Klient serwer - o bardzo rozbudowanej strukturze, gdzie pełnią nadzór nad podrzędnymi systemami zainstalowanymi w poszczególnych komputerach sieci. Aplikacje postrzegane są przez system operacyjny jako "klienci" dostarczających im swoich usług serwerów. "Klienci" komunikują się z serwerami poprzez jądro systemu a każdy serwer pracuje w własnej, wydzielonej i chronionej przestrzeni adresowej pamięci operacyjnej, dobrze odizolowany od innych procesów. Systemy typu klient serwer rozporządzają i wykonują zadania na trzy sposoby:
1 - wszystkie aplikacje wykonywane są przez serwer a wyniki wyświetlane na ekranie "klienta".
2 - serwer dostarcza danych dla aplikacji uruchamianych na komputerze "klienta".
3 - wszystkie komputery współpracują ze sobą jak równy z równym (peer to peer), korzystając wzajemnie ze swoich zasobów.

Rodzaje Systemów Operacyjnych
DOS
DOS (Disk Operation System) jest dyskowym systemem operacyjnym przeznaczonym dla jednego użytkownika, do 16-bitowych mikrokomputerów wykorzystujących procesory rodziny Intel 8086. Wygoda użytkowania oraz zastosowanie systemu, pod nazwą PC DOS dla komputerów IBM PC, zapewniły mu swego czasu dużą popularność. Stworzono bogatą bibliotekę oprogramowania, działającego pod nadzorem systemu MS DOS. Obejmującą bogaty zestaw programów wspomagających pracę biurową, projektowanie, kompilatory języków programowania itp. System ten wywodzi się od systemu o nazwie QDOS, opracowanego przez Seattle Computers - pionierską firmę w dziedzinie budowy i oprogramowania komputerów z procesorem Intel 8086. Kolejne wersje tego systemu o nazwie 86 DOS zostały w 1981 roku zakupione przez firmę Microsoft i nazwane MS DOS. W tymże samym roku system MS DOS zastosował IBM w komputerze IBM PC, wersja dla tego komputera została nazwana PC DOS i system ten został
Charakterystyka systemów operacyjnych nierozerwalnie związany z komputerem osobistym IBM. Miał on być systemem działającym szybko i efektywnie gospodarującym pamięcią dyskową. Założenia te zostały osiągnięte. W krótkim czasie opracowano dla tego systemu wiele programów użytkowych, co zachęciło producentów do instalowania go w wielu komputerach. Powstało kilka wersji systemu MS DOS: Pierwsza 1.0 (1980 r.) obsługiwała dyskietki jednostronne, 1.1 - dwustronne (8 sektorów/ścieżkę), przy pojemności dyskietki 320KB. Rok 1982 przyniósł zupełnie zmienioną wersję 2.0, a następnie 2.1. Pozwalały one na korzystanie z dysku stałego, dołączanie nowych urządzeń zewnętrznych, usprawniono działanie systemu, poprawiono błędy z pierwszych wersji (zmieniono format dysku - 9 sektorów/ścieżkę, 360 KB pojemność) oraz organizację katalogu plików zapisanych na dysku. W systemie MS DOS 2.0 i wersjach następnych uwzględniono pewne elementy systemu Unix, takie jak hierarchiczny system zbiorów, czy mechanizm przetwarzania potokowego (ang. pipe), pozwalający na łączenie wyjścia jednego programu z wejściem drugiego. Wersja ta pozwala na pracę drugiego programu pod nadzorem działającego programu, w szczególności umożliwiało drukowanie w czasie pracy innego programu. W wersji tej można tworzyć pliki dyskowe zawierające polecenia systemowe (ang. batch file). Polecenia te są wykonywane automatycznie po podaniu nazwy pliku lub po włączeniu zasilania (pliki o nazwie AutoExec). Wersje 3.x były przeznaczone do komputerów IBM PC AT, choć mogły być używane również w starszych modelach. System obsługuje dyskietki o pojedynczej, podwójnej i poczwórnej gęstości zapisu a także dyskietki o średnicy 8 cali (pojemność 1,2 MB) oraz 31 /2 cala (pojemność do 720 KB). Pliki dyskowe mogą być zabezpieczane przed zapisem. Uproszczona jest instalacja dysku wirtualnego. W systemie tym łatwiejsze jest korzystanie z hierarchicznego systemu plików, przełączanie układu klawiatury, korzystanie z wbudowanego zegara i inne. W dalszych aktualizacjach dodano wiele nowych poleceń usprawniających działanie systemu takich jak ScanDisk do diagnozowania dysków czy DriveSpace służący z kolei do ich kompresji.
Sposób obsługi systemu polegający na drobiazgowym i dokładnym wpisywaniu komend również przysparza wiele kłopotów, chociaż z pewną pomocą przychodzą tu nakładki systemowe typu "Norton Commander" czy "DOS Shell" które ułatwiają sposób nawigacji. Zaletą systemu jest jego popularność, małe wymagania sprzętowe, prosta instalacja i otwartość dzięki czemu może być uruchamiany na wielu komputerach niezależnie od producenta i konfiguracji. W podstawowych zastosowaniach takich jak edycja tekstu, dla tego systemu możemy znaleźć całkiem pokaźną liczbę aplikacji, od prostych notatników, po bardziej zaawansowane aplikacje jak WordPerfect Suite for DOS firmy Corel który zawiera edytor tekstowy Wordperfect, arkusz kalkulacyjny Quatro Pro oraz program do tworzenia prezentacji Corel Presentation. Wszystkie razem zajmują około 30 MB i zadowolą się 450 KB wolnej pamięci operacyjnej. Dla użytkowników mogących pracować w sieci i nie mających zamiaru zrezygnować z korzystania z nowoczesnych programów, istnieje praktyczne rozwiązanie polegające na pracy za pomocą X-serwera. Polega to na tym, że programy są uruchamiane np. na serwerze Linuxowym, natomiast użytkownik pracuje na komputerze PC z zainstalowanym systemem DOS, otrzymując tylko obraz, tak jakby pracował bezpośrednio na serwerze. W ten sposób na komputerach może zresztą równocześnie pracować większa liczba osób unikając jednocześnie instalacji tego samego programu na kilku maszynach i zmniejszając kłopoty związane z administrowaniem całego systemu. Jest to szczególnie użyteczne w szkołach lub innych mniej zasobnych instytucjach posiadających różnego rodzaju "antyki" z małą ilością pamięci i ograniczoną pojemnością dysku.

LINUX

Linux to wielozadaniowy, wieloużytkowy, 32-bitowy system operacyjny typu UNIX stworzony przez Linusa Torvaldsa. Pierwsza wersja systemu ujrzała światło dzienne w sierpniu 1991 roku, od tamtej pory system podlega licznym udoskonaleniom dokonywanym przez ogromną grupę programistów mających dostęp do kodu źródłowego systemu, który jest rozpowszechniany na zasadach licencji GPL (General Public License) fundacji FSF. Licencja ta zapewnia powszechną możliwość bezpłatnego użytkowania systemu i brania udziału w jego rozwoju. Jego kod źródłowy jak i sam system jest więc bezpłatny i dostępny dla każdego bez żadnych ograniczeń. Natomiast firmy komercyjne zarabiają, tworząc i sprzedając tzw. dystrybucje Linuksa, czyli wersje instalacyjne, zawierające program, kod źródłowy oraz setki dodatkowych programów użytkowych przystosowanych dla tego systemu zarówno shareware'owych jak i freeware'owych. Cena obejmuje zebranie wszystkich programów w całość, wytłoczenie CD, oraz wydrukowanie podręcznika użytkownika. Poszczególne wersje dystrybucyjne różnią się jakością dołączonej dokumentacji, programem instalacyjnym oraz ilością i aktualnością dołączonego oprogramowania (stąd różnica liczby płyt CD-ROM w poszczególnych dystrybucjach). przy czym coraz częściej można spotkać również darmowe wersje dużych programów komercyjnych na tą platformę takich jak pakiety biurowe StarOffice, Corel World Perfect przeglądarkę Internetową i klienta pocztowego N. Communicatora czy programy graficzne np. Gimp. Darmowe wersje Evaluation można znaleźć na dodatkach CD czasopism komputerowych lub w Internecie Oprócz całkowitej bezpłatności główną zaletą Linuksa są małe wymagania sprzętowe. Do wykonywania podstawowych zadań wystarczy mu komputer 386 z 4 MB pamięci RAM. Poza tym Linux funkcjonuje także sprawnie na innych platformach sprzętowych takich jak: Power-PC, Power-Mac, Atari czy Amiga. Linux stał się już najpopularniejszym systemem dla serwerów internetowych, używany jest przez miliony osób również jako system operacyjny stosowany w biurach i domach - Linux dorównuje (a często przewyższa możliwościami komercyjne systemy UNIXowe.
Dostępnych jest ponad 20 odmian Linuxa pochodzących od firm, różnych organizacji i osób prywatnych. Testowa instalacja Linuxa potrzebuje na dysku dwóch dodatkowych partycjach sformatowanych w systemie Ext2: pierwszej na system, i drugiej przeznaczonej na plik wymiany (swap file). Później można uruchamiać linuxa za pomocą LOADIN. EXE z poziomu DOSa lub używając dołączonego do systemu programu startującego LiLo (Linux Loader). Jest to boot manager z którego po starcie systemu można wybrać pod którym systemem operacyjnym chcesz akurat pracować (zakładając że masz zainstalowanych na swoim komputerze więcej systemów). Z poziomu linuxa jest dostęp do partycji Windows 95/98 (FAT 16/32) oraz Windows NT (NTFS - tylko do odczytu). Co ciekawe w Linuxie możemy również uruchamiać prawie wszystkie 16 i 32 bitowe aplikacje Windows, aby to zrobić potrzebny jest jednak tzw. emulator np. Najpopularniejsze dystrybucje Linuxa to: RedHat (Chip 2/98), Debian, S. u. S. E Linux (PC WK 12/98), SlackWare, Mandera, Caldera OpenLinux. Wszystkie pakiety dystrybucyjne Linuxa bazują na tym samym jądrze (kernelu), a mogą tylko wystąpić różnice pomiędzy wersjami.
Kernel zawiera podstawowe funkcje systemu operacyjnego, ładuje niezbędne sterowniki systemu plików, obsługi sieci oraz dołączonych urządzeń i mnóstwo, uruchamianych z linii poleceń narzędziowych programów pomocniczych. Instalacja i późniejsze użytkowanie systemu w zależności od wersji nie należy do specjalnie łatwych i wymaga już pewnej znajomości komputera (to nie to co instalacja Windows), musimy przeznaczyć mu osobną partycję Ext2 na HD i odpowiadać na szereg niezrozumiałych pytań zadawanych przez program instalacyjny. Linux podobnie jak większość nowoczesnych systemów operacyjnych ma wygodny i łatwy w użyciu interfejs graficzny, podobny również do Windowsowych okienek, tak zwany X-Window. Prawdopodobnie najprostszą a zarazem najbardziej popularną wersją jest S. u. S. E. Jeżeli BIOS twojego komputera pozwala na ładowanie systemu operacyjnego wprost z CD-ROM'u (W opcji Boot Device zakładki Advanced CMOS Setup powinien być CD-ROM), to proces instalacji skróci się do wykonania kilku w miarę prostych czynności, gdyż system umieszczony jest na tzw. płycie bootowalnej. Użytkownicy SuSE Linuxa będą mogli w pełni wykorzystać możliwości swoich kart graficznych z akceleratorem, w tym najnowszych pracujących z magistralą AGP i obsługujących DVD. System obsługuje także karty video, a zestaw sterowników do najnowszych kontrolerów SCSI i napędów dysków wymiennych stawia go niemal na równi z innymi komercjalnymi systemami. Wspomniany X-Windows to specyficzne środowisko graficzne Linuxa które do złudzenia przypomina Windosowe okienka. Mamy tu do wyboru kilkanaście menadżerów okienek które w zależności od urozmajceń swojego interfejsu wymagają odpowiedniej ilości wolnej pamięci RAM. Dostępne są 2 interfejsy graficzne KDE i GNU. Najbardziej pamięciożernym jest KDE (minimum 32 a najlepiej 48 lub 64 MB RAM'u), ale za to jest to menadżer najłatwiejszy w konfiguracji i dostosowaniu go do indywidualnych upodobań użytkownika. Obsługa odbywa się w nim analogicznie jak w Windows 95, bezpośrednio spod grafiki przy wykorzystaniu wbudowanego mechanizmu "przeciągnij i upuść" i innych tego typu ułatwień znanych z Windowsowych okienek, z tym że na tej platformie jeszcze nie wszystko działa tak jak należy a większość programów nadal pracuje lub jest uruchamiana w trybie tekstowym. Konfiguracja polega z reguły na edycji odpowiedniego pliku w edytorze tekstowym a wyszukanie odpowiednich danych w większości przypadków wymaga przeczytania anglojęzycznej dokumentacji. Po odpowiedniej konfiguracji możemy jednak ustawić menu i wszystkie komunikaty np. w języku polskim. Linux w dużym stopniu zawdzięcza swoją popularność doskonałej stabilności działania, dzięki czemu znalazł zastosowanie w narzędziach programistycznych i serwerowych a przez to staje się coraz bardziej popularny. Przybywa również programów przeznaczonych na tę platformę operacyjną dzięki czemu ma szansę w niedługim już czasie konkurować z Windowsem także na scenie domowych zastosowań. Jest to jednak system mało przyjazny a problemy z instalacją i konfiguracją to tylko część wad. Niewiele urządzeń sprzętowych oferuje obsługę do linuxa, a ciężar wyprodukowania sterowników spoczywa najczęściej na barkach programistów tego systemu. Ponadto obsłudze kart video adapterów dźwiękowych czy drukarek daleko do uniwersalnej, natomiast w odniesieniu do skanerów, aparatów cyfrowych i kart TV jest to jeszcze obsługa bardzo wybiórcza. Urządzenia których działanie zależy w dużej mierze od komputera - Win modemy lub niektóre drukarki atramentowe, prawdopodobnie nie będą działały w ogóle, a zyskujące na popularności standardy, takie jak USB czy DVD, są obsługiwane warunkowo i eksperymentalnie. Dokumentacja Linuxa jest mało precyzyjna i nie ułatwia szczególnie procesu instalacji i obsługi systemu tym bardziej że jest w całości w języku angielskim. Najlepszym źródłem pomocy są więc grupy dyskusyjne w których należy szukać pomocy zadając pytania na forum a najlepiej przeglądając archiwum w poszukiwaniu odpowiedzi. Więcej informacji na temat systemu znajdziesz na http://members.tripod.com/~linuxplanet/ lub http://linux.vemco.pl . Adres Linux w sieci Intern et: http://www.linux.org lub http://www.linux.org.pl

OS/2

System operacyjny OS/2 powstał w roku 1987 przy współpracy IBM i Microsoft. Początkowo był systemem tekstowym, chociaż wielozadaniowym i 32 bitowym. Kolejne wersje zostały wzbogacone w system plików HPFS, dużo bardziej wydajny od FAT, oraz interpretowany język programowania REXX, dzięki któremu można pisać nawet dość wyrafinowane programy. W 1990 roku Microsoft wycofał się ze współpracy i od tej pory OS/2 rozwijany był wyłącznie jako produkt IBM. W 1991 roku IBM tworzy kolejną wersję (już samotnie) i wzbogaca ją o wirtualną obsługę DOS/Windows. Dziś mamy już 4 wersję tego systemu, obsługującą najnowsze technologie. Zastosowano w niej nawigację głosową, czyli możliwość wydawania komend głosem oraz dyktowania całych dokumentów. Dotyczy to jednak wersji angielskojęzycznych - amerykańskiej (US) i brytyjskiej (UK). OS/2 Warp jest 32 bitowym graficznym i obiektowym systemem operacyjnym. Jest systemem wielozadaniowym, wielowątkowym (z wywłaszczaniem) i wieloużytkowym. Jest jedynym systemem dla komputerów PC, który tak dogłębnie korzysta z technik obiektowych związanych z ukierunkowaniem na dokument, posługiwaniem się typami danych czy graficzną reprezentacją rzeczywistych obiektów. Podobnie do innych systemów PC wykorzystuje techniki Drag&Drop czy Plug&Play, obsługuje drugi klawisz myszy i umożliwia posługiwanie się skrótami klawiszowymi. Inną, wyjątkową cechą charakterystyczną OS/2 Warp jest jego objektowość, powodująca, że nie musi nas interesować aplikacja w jakiej tworzone są dokumenty, a jedynie one same. Na przykład korzystając z rozszerzenia pliku można je przyporządkować kilku różnym programom. OS/2 nie jest wybredny jeśli chodzi o sprzęt. Pracuje spokojnie na komputerach klasy Pentium i to od najniższych zegarów. Standardowe 16 MB RAM oraz około 100 MB wolnego na dysku jest dla niego w sam raz. System jest modułowy, więc instalujemy jedynie to, czego od niego żądamy. Stąd też podana ilość wymaganego miejsca może się zmniejszyć. CD-ROM jest niezbędny, gdyż system rozprowadzany jest na dyskach CD. W przypadku najnowszej wersji OS/2 Warp 4 znajdziemy w opakowaniu 4 krążki CD. Ciekawą cechą OS/2 Warp jest mnogość wersji, tak systemowych, jak i językowych. W Polsce używanych jest kilka z nich. Najbardziej rozpowszechnione to OS/2 Warp ver. 3 i 4, OS/2 Warp Connect i OS/2 Warp Server. Różnią się nie tylko objętością, ale też, a może przede wszystkim, przeznaczeniem. OS/2 Warp v. 3.0 jest przeznaczona dla pojedynczych jednoprocesorowych komputerów, a OS/2 Warp Connect v. 3.0 dla komputerów pracujących w sieciach. Kolejna wersja 4.0 przejęła Connecta wraz z wszystkimi jego modułami klientów sieciowych. Natomiast OS/2 Warp Serwer jest systemem sieciowym i przeznaczony jest dla serwerów. Co ważne, może pracować na komputerach wieloprocesorowych. Oczywiście występują także wersje znacjonalizowane. W Polsce najczęściej spotkać można wersje amerykańską, angielską i oczywiście polską. W przypadku klawiatury IBM dał nam wybór obu wersji - maszynistki i programisty. Całość zaś pracuje z polską stroną kodową IBM-852. OS/2 posiada własny system plików, jest nim HPFS. Jest to wydajny system, w którym w odróżnieniu od FAT nie występuje problem klastrów, gdyż jego wielkość jest stała i wynosi 512 B. Dzięki HPFS używanie programów do defragmentacji plików z małymi wyjątkami stało się zbędne. Kolejną zaletą OS/2 jest jego otoczenie sieciowe, powiązane głównie z protokołem TCP/IP. Dołączone do systemu funkcje nie obejmują w prawdzie serwera WWW, niemniej jednak jest nieco lepsze niż w serwerach NT. Oprogramowania dla Warpa jest dość dużo: od Public Domain poprzez Freeware czy Shareware, aż do pakietów w stylu Office. Próżno szukać w Warpie czegoś co przypominałoby "menu start" znane z Windows 95. W wersji 3.0 zainstalowany jest LaunchPad (Wyrzutnia), w 4.0 dodano jeszcze WarpCenter. Spełniają one wszystkie funkcje "menu start" oraz wiele więcej. Np. można je powielać bez końca. Osobny LaunchPad dla programów graficznych, gier, biura. Oczywiście nie wszystkie muszą być widoczne, a tylko ten, z którego korzystamy w aktualnym momencie. Widoczne w nich obiekty zmieniamy techniką Drag&Drop (przeciągnij i upuść) i nie musimy niczego wypełniać czy klikać w nieskończoność zanim przejdziemy przez ustawienia. Możemy je umieszczać w dowolnym miejscu na pulpicie, czy w widocznym na nim katalogu. Do minusów systemu można zaliczyć kłopoty ze zdobyciem sterowników (nie każdy ma ochotę lub sposobność szukania ich po Internecie). Być może dla niektórych minusem będzie brak programów pisanych przez Microsoft bezpośrednio dla OS/2, chociaż niektóre z nich można uruchamiać w WIN-OS/2. Nie ma tu też tak ogromnej ilości oprogramowania znanego z Windows. Pod OS/2 można także uruchomić oprogramowanie z innych systemów. OS/2 Warp obsługuje DOS i Windows 3.x bezpośrednio w systemie ale dotyczy to tylko programów 16 bitowych, Oferta programowa przeznaczona na tą platformę nie jest tak obfita jak na Windows ale mimo wszystko spełnia podstawowe wymagania a najbardziej znane aplikacje możliwe do uruchomienia na tej platformie to choćby uniwersalny Star Office czy pakiet biurowy Lotus Smart Suite.

Windows CE

Zredukowany do 400 KB pamięci system operacyjny przeznaczony dla Palmtopów, czyli małych komputerków, które możemy trzymać w dłoni lub schować do kieszeni. System zawiera w sobie edytor tekstu "Pocket Word", arkusz kalkulacyjny "Pockel Excel", przeglądarkę WWW "Pocket Internet Explorer", kalendarz oraz Inbox poczty elektronicznej. Z uwagi jednak na ograniczenia pamięci niektóre elementy znane z pełnych wersji programu takie jak: OLE, ODBC czy DDE są niedostępne na tej platformie sprzętowej. Poza tym problematyczne może być również wprowadzanie w czasie edycji tekstu polskich znaków.

MS Windows 9.xx

Microsoft Windows to graficzny, samodzielny, 32-bitowy system operacyjny, produkowany przez amerykańską firmę Microsoft. Oferuje on użytkownikom system okienek (ang. windows) reprezentujących uruchomione aplikacje oraz możliwość pracy z myszą. Pierwsza wersja Windows zdobyła popularność jako bardzo przyjazna dla użytkownika, nakładka na system MS-DOS /Windows.3.1x/. Intuicyjna obsługa, zastąpienie trybu tekstowego trybem tekstowo-graficznym sprawiły, że "okienka" zdominowały świat komputerów osobistych, Z uwagi na różnorodność zastosowań, system ma kilka odmian:
Windows 2 (1987)
Windows/386
MS-Windows 3.0 (1990)
MS-Windows 3.1 (1992)
Windows 95 (początkowo zwany również "Chicago")
Microsoft Windows 95 to 32-bitowy system operacyjny, który od momentu premiery w sierpniu 1995 roku, zyskał sobie przychylność wielu użytkowników. Dziewiędziesiątkapiątka oferuje niespotykane wśród wcześniejszych systemów Windows możliwości integracji aplikacji ze sobą i systemem operacyjnym, głównie 32-bitowe jądro systemu, mechanizmy sieciowe, otwartość na sieć Internet, 32-bitowe programy zarządzające pamięcią, praktycznie nieograniczone możliwości alokowania pamięci operacyjnej, stosowanie długich nazw plików, wielozadaniowość, oraz bardzo wygodny interfejsów użytkownika. Rozróżniamy 4 wersje tego systemu: oryginalną 16 bitową FAT 16 i trzy zaktualizowane.
4.00.950 - Wersja oryginalna (podstawowa) 16 bitowa, FAT 16.
4.00.950a - Wersja oryginalna zaktualizowana przez Service Pack 1, 16 bitowa, FAT 16.
4.00.950b - OSR2 (OEM Service Release 2) 32 bitowa, FAT 32");
4.00.950c - Wersja z pakietem OSR2,5 zawierająca nakładkę serwisową umożliwiającą dodatkowo obsługę magistrali USB.

Windows NT

Microsoft Windows NT (ang. Windows New Technology) to sieciowy system operacyjny firmy Microsoft, produkowany z myślą o wydajnych komputerach i zastosowaniach w przemyśle. W systemie Windows NT (wersja 4.0 oraz wersja 5.0) postawiono przede wszystkim na niezawodność systemu i bezpieczeństwo, oferując sprawdzony i bardzo wygodny interfejs użytkownika pochodzący ze środowiska Microsoft Windows 95 oraz pełną 32-bitowość. Wadą systemu jest słaba obsługa urządzeń i zaawansowany system plików NTFS niekompatybilny z urządzeniami używającymi Windows 95/98. Problematyczna jest również instalacja systemu, należy z góry wiedzieć jakim urządzeniom przysługują określone przerwania gdyś system nie wykryje tego automatycznie tak jak to ma miejsce w systemie Windows.

Windows 98

Ta wersja okienek oferuje między innymi zmodernizowany interfejs użytkownika dzięki integracji Internet Explorer z Eksploratorem Windows, nowy system pomocy online w formacie HTML, 32-bitowy FAT, narzędzia nadzorujące i diagnozujące system, aktywny pulpit, program wykonujący kopie zapasowe danych, wsparcie programowe dla nowych technologii sprzętowych takich jak USB, AGP, IEEE 1394, ISDN czy DVD, obsługuje najnowsze akceleratory grafiki 3D oraz daje możliwość uaktualnień poprzez Internet. Jest też bardziej przyjazny dla laptopów, gdyż uznaje niemal wszystkie typy urządzeń PC Card, stacje dokujące oraz specyfikacje zarządzania zasilaniem: APM i ACPI, wprowadzono również obsługę urządzeń peryferyjnych systemu Device Bay. Windows98 jest również nieco szybszy od swojego poprzednika ale i bardziej wymagający, aby na nim efektownie pracować powinniśmy mieć przynajmniej Pentium 166 MHz i minimum 32 MB RAM-u. W czerwcu 1999 r. ukazała się druga, poprawiona edycja tej wersji systemu Windows 98 SE (Second Edition). Poprawiono w niej wiele zauważonych błędów, dodano nieco nowych sterowników oraz umożliwiono wspólne korzystanie z jednego połączenia Internetowego ICS, (Internet Connection Sharing).

Windows 2000

Windows 2000 łączy w sobie większość walorów Windows NT i 98, czyli wygodny system plików, konta użytkowników i zabezpieczenia z Windows NT i przyjazną i bogatą obsługę sprzętową z Windows 98. System wymaga już jednak naprawdę szybkiego procesora przynajmniej Pentium lub Penitim II (min. 166 MHz), 32 MB pamięci RAM i duży dysk - podstawowa instalacja zajmuje aż 500 MB. Do łatwości instalacji i użytkowania które są największą zaletą systemu dochodzi w tej wersji jeszcze możliwość utworzenia dwu systemowej konfiguracji pozwalającej na zainstalowanie innego systemu na drugiej partycji. 2000 wykorzystuje system plików NTFS 5 który umożliwia podobnie jak NT łatwe ograniczenie dostępu i szyfrowanie danych. System (według zapewnień producenta) współpracuje również dobrze z urządzeniami i programami chociaż w przypadku starszych egzemplarzy mogą tu wystąpić pewne problemy.
Windows 2000 będzie dostępny w czterech wersjach:
Windows 2000 Professional - zastąpi NT Workstation 4 i częściowo Windows 95/98.
Windows 2000 Serwer - będzie następcą NT 4.0 Serwer, stworzony z myślą o małych i średnich sieciach, umożliwia obsługę do 4 procesorów.
Windows 2000 Advanced Serwer - przeznaczony do większych sieci, rozszerzone funkcje zabezpieczające i zarządzające, obsługa do 8 procesorów.

Windows 2000 Datacter Serwer - najbardziej rozbudowana wersja serwera, obsługa do 32 procesorów.

Wszystkie wersje zawierają obsługę mechanizmów Plug & Play (automatyczne rozpoznawanie i instalowanie przez tzw. Hardware Assistanta kart PCI, i częściowo ISA oraz urządzeń SCSI i USB), funkcje zarządzania energią dla komputerów przenośnych, obsługę systemu plików FAT32, wsparcie DirectX, usługę Active Directory Services (ADS) umożliwiającą gromadzenie informacji o wszystkich obiektach w sieci komputerowej, dynamiczną konfigurację (po zmianie konfiguracji systemu lub przeinstalowaniu sterowników nie jest wymagany ponowny restart systemu jak w poprzednich wersjach), szereg nowych narzędzi systemowych.
W zapowiedziach producenta ma się jeszcze pojawić Millenium (Consumer Windows in 2000), oraz Neptune (Windows 2000 for Consumers) co do których jeszcze nie wiadomo czym będą się charakteryzować.

Plik wymiany
Ilość pamięci RAM ma kluczowy wpływ na wydajną pracę komputera. Mechanizmy zarządzania pamięcią systemu operacyjnego pozwalają na efektywne działanie Windows nawet wtedy, gdy uruchomiono wiele aplikacji. Optymalna konfiguracja pliku wymiany to jeden z istotnych parametrów XP. Nowe komputery stacjonarne lub przenośne mają w 512 MB lub 1 GB pamięci RAM. Po zainstalowaniu systemu operacyjnego ze zdziwieniem możesz spostrzec, że nieobciążony żadną aplikacją pochłonął niemal 3 GB na twardym dysku. Przy komputerach z 1 GB pamięci RAM, około 1,5 GB przestrzeni dyskowej poświęcone jest na specjalny plik. Jest to pagefile.sys, nazywany plikiem stronicowania. Aplikacje oszczędnie wykorzystujące pamięć komputera już dawno znikły bez śladu. Programy wykonujące niezbyt skomplikowane działania pożerają kilkanaście lub kilkadziesiąt megabajtów RAM. Większość autorów aplikacji nie przywiązuje wagi do obciążenia zasobów systemowych. Program ma działać bez błędów oraz powstać szybko, co często jest zgubne. Duże wymagania sprzętowe powodują zwiększenie ilości montowanej pamięci RAM. Każdy z uruchamianych programów pracuje w obrębie jednego lub wielu procesów. O liczbie wykorzystywanych procesów decyduje twórca oprogramowania. Program to statyczny ciąg wykonywanych instrukcji, natomiast proces to środowisko jego pracy (zespół zasobów). Proces jest charakteryzowany następującymi elementami: nazwa, unikatowy identyfikator (PID), program inicjujący wykonywany kod, lista zasobów dostępnych dla procesu (np. uchwyty do portów, plików), kontekst zabezpieczeń uruchomionego procesu, co najmniej jeden wątek składowy oraz - co jest w tym wypadku najważniejsze - przydzielona wirtualna przestrzeń adresowa. Każdy z procesów otrzymuje pulę adresów pamięci, którą może wykorzystać na swoje potrzeby. Nie są to rzeczywiste adresy pamięci RAM, lecz wirtualne. W ten sposób system operacyjny niejako "oszukuje" aplikację, dając jej dyspozycji zakres pamięci, którego może nie mieć. Zastosowanie adresowania wirtualnego ma wiele zalet. Przede wszystkim aplikacje użytkowników nie odwołują się bezpośrednio do pamięci fizycznej, a wszelkie działania kontroluje system operacyjny. Zapobiega to używaniu przez dwie aplikacje (lub większą ich liczbę) tego samego obszaru pamięci, a ingerencja w komórki pamięci obcego procesu może prowadzić do uszkodzenia programu, w szczególnych wypadkach zaś do załamania się systemu. Drugą zaletą jest możliwość uruchamiania kolejnych programów nawet wtedy, gdy potrzeby pozostałych przekroczą fizyczną ilość pamięci. Za zarządzanie pamięcią w systemach Windows odpowiada Menedżer pamięci wirtualnej (Virtual Memory Manager). Jego głównym zadaniem jest translacja przydzielonych procesom wirtualnych adresów na fizyczne adresy pamięci RAM. Jeśli jeden z wątków procesu musi się odwołać do zasobów przechowywanych w pamięci, menedżer zamienia adres wirtualny na fizyczny i wątek sięga do wymaganej strony danych. Kolejnym nie mniej ważnym zadaniem jest zarządzanie rozmiarem wolnej pamięci. Gdy jej ilość zaczyna się kurczyć, dane są tymczasowo przenoszone na dysk. Proces ten nosi nazwę stronicowania, pochodzącą od nazwy podstawowej jednostki przechowywania danych obsługiwanej przez Menedżera pamięci wirtualnej. Jest nią strona (page), która w systemach Microsoftu liczy 4 KB. Sporadycznie Windows XP może korzystać z tzw. dużych stron, liczących w zależności od architektury 2 lub 4 MB. Należy pamiętać, że stronicowanie znacznie spowalnia działanie systemu operacyjnego. Gdy Windows musi intensywnie wymieniać dane między pamięcią a dyskiem, wydajność dramatycznie spada. Jedynym sensownym sposobem uniknięcia częstego stronicowania jest zapewnienie systemowi odpowiedniej ilości pamięci RAM.

Plik wymiany
Windows XP stara się optymalizować wykorzystanie zasobów komputera. Menedżer pamięci wirtualnej nieustannie monitoruje użytkowanie RAM-u i jeśli strony pamięci nie są używane, przenosi je do pliku wymiany. Plik wymiany, który nosi nazwę pagefile.sys, jest domyślnie zakładany w katalogu głównym partycji startowej Windows, najczęściej oznaczonej literą C:. Ponieważ plik ma ustawione atrybuty ukryty i systemowy, po uruchomieniu Eksploratora Windows będzie niewidoczny. Jeśli chcesz go wyświetlić, musisz w Eksploratorze wybrać menu Narzędzia | Opcje folderów i przejść do karty Widok. W oknie Zaawansowane ustawienia zaznacz Pokaż ukryte pliki i foldery oraz usuń zaznaczenie opcji Ukryj chronione pliki systemu operacyjnego (zalecane), potwierdź wybór i naciśnij OK. Zalecany przez Microsoft rozmiar pliku pagefile.sys to 1,5 x ilość RAM w bajtach. To zalecenie jest realizowane już podczas instalacji Windows XP, gdy system zakłada plik o rozmiarze początkowym wynoszącym 1,5 RAM zainstalowanej w komputerze. Jeśli w twoim komputerze jest 512 MB RAM, plik wymiany będzie liczył 768 MB, przy 1 GB pamięci jego rozmiar wzrośnie do 1,5 GB. Warto pamiętać, że jest to rozmiar początkowy. Gdy uruchomisz jednocześnie wiele programów, których proces stronicowania będzie wymagał więcej przestrzeni, Windows automatycznie powiększy plik. Domyślnie górna granica wynosi trzykrotność rozmiaru pamięci, np. dla systemów z 512 MB RAM maksimum to 1536 MB. W systemach opartych na architekturze x86 (32-bitowych) maksymalny rozmiar pojedynczego pliku wymiany nie może przekroczyć 4095 MB.

Optymalizacja pliku wymiany
Główne pytanie podczas konfiguracji pamięci wirtualnej dotyczy tego, czy system korzysta z pliku wymiany, jeśli komputer ma dużo pamięci. Jest również ciekawe, czy rozmiar pliku pagefile.sys musi być aż tak znaczny. Jeśli komputer zostanie wyposażony nawet w 2 GB pamięci, stronicowanie i tak będzie miało miejsce, tyle że mniej intensywne. Autorzy wielu aplikacji uwzględnili obsługę stronicowania, dlatego całkowita likwidacja pliku pagefile.sys będzie powodowała komunikaty o błędach. Na pytanie o rozmiar pliku nie można udzielić jednoznacznej odpowiedzi. Dla części systemów domyślny rozmiar będzie zdecydowanie zbyt duży, dla niektórych może się okazać za mały. Najważniejsza jest ilość oraz rodzaj uruchamianego oprogramowania. Na szczęście są proste sposoby monitorowania oraz dostosowania ustawień do potrzeb indywidualnych użytkowników. Ustalenie rozmiaru pliku wymiany to nie wszystko. Na wydajność systemu wpływa również lokalizacja pliku pagefile.sys. Jego domyślne położenie nie jest korzystne. W czasie działania Windows dochodzi do rywalizacji o dostęp do plików systemowych i pagefile.sys. Jeśli twój komputer ma tylko jeden dysk, można założyć niewielką (np. 1 GB), oddzielną partycję, sformatowaną w systemie FAT, i umieścić na niej plik pagefile.sys, ale nie należy spodziewać się wyjątkowo widocznych rezultatów tej operacji. Przy większej liczbie dysków zalecane jest przeniesienie pliku wymiany z dysku systemowego do innego urządzenia. W celu znacznego usprawnienia odczytywania i zapisywania danych najlepiej zastosować macierz RAID 0, czyli tzw. paskowanie (striping) dysków. Uwaga! Nie umieszczaj pliku wymiany na macierzach RAID-1 (mirror). Ich oprogramowanie może wówczas wyświetlać komunikaty o rozsynchronizowaniu dysków wchodzących w skład zestawu. Ostatnim czynnikiem wpływającym na współpracę systemu z plikiem wymiany jest fragmentacja pliku pagefile.sys. W czasie tworzenia Windows XP usiłuje umieścić go w ciągłej przestrzeni dyskowej. Gdy jest to niemożliwe, pagefile.sys może zostać rozbity na kilka części, podobnie jak podczas automatycznego zwiększania jego rozmiaru. Rozwiązaniem tego problemu może być zwolnienie odpowiedniej ilości przestrzeni dyskowej oraz przypisanie stałego rozmiaru początkowego i końcowego. Innym sposobem jest wykonanie defragmentacji pliku wymiany. Jeśli chcesz sprawdzić czy plik pagefile.sys jest pofragmentowany lub przeprowadzić jego defragmentację, możesz posłużyć się narzędziem Pagedefrag.
Menu kontekstowe (menu podręczne) – termin stosowany w informatyce. Jednokrotne naciśnięcie prawego klawisza myszy komputerowej otwiera listę opcji dostępnych dla wybranego obiektu. Najczęściej opcje te są również dostępne w pasku menu lub za pomocą skrótów klawiaturowych. Menu kontekstowe otwiera się po ustawieniu kursora w obszarze wybranego obiektu i naciśnięciu prawego klawisza myszy komputerowej. Lista opcji jest różna w zależności od:
stosowanego systemu operacyjnego,
używanego programu,
rodzaju zaznaczonego obiektu.

Edycja menu kontekstowego Windows
Przedstawię prosty skrypt oraz krótki opis, dla początkujących użytkowników, w jaki sposób możemy dowolnie rozbudować menu kontekstowe Windows (a ściślej to które rozwija nam się po naciśnięciu prawym klawiszem myszy na dowolny katalog). Dlaczego skrypt vbs? Celem jest to, aby z tego skryptu mógł skorzystać każdy, nie zależnie od poziomu zaawansowania, nie będzie nam więc potrzebny żadny interpretator, a tym bardziej kompilator - wszystko to zapewni nam sam system. Jedyne czego potrzebujemy to systemowy notatnik i kilka chwil wolnego czasu. W ten prosty sposób rozbudujemy swoje menu o dowolną pozycję, bez potrzeby instalowania jakichkolwiek aplikacji. Poniżej zamieszczam skrypt (trochę na szybko pisany - ale działa ) I za chwilę wyjaśnię co i jak.

Kod:
Option Explicit
'CME by Deelait
On error resume next
Dim q
Dim d
Dim key
Dim ex
Dim t
Dim ctr
ctr = - 1
msgbox "Witaj w programie CME. Skrypt pozwoli Ci na nie ograniczony " & chr(34) & "upgrade" & chr(34) & " menu kontekstowego Windows. Powodzenia! ",vbExclamation,"CME"
ex = msgbox("Usunąć menu dodane przez WinAmp?",64+vbyesno,"CME")
If ex = vbyes then
Dim winAmp
Set winAmp = CreateObject("WScript.Shell")
winAmp.RegDelete "HKEY_CLASSES_ROOT\Directory\shell\Winamp.Bookmark\command\"
winAmp.RegDelete "HKEY_CLASSES_ROOT\Directory\shell\Winamp.Bookmark\"
winAmp.RegDelete "HKEY_CLASSES_ROOT\Directory\shell\Winamp.Enqueue\command\"
winAmp.RegDelete "HKEY_CLASSES_ROOT\Directory\shell\Winamp.Enqueue\"
winAmp.RegDelete "HKEY_CLASSES_ROOT\Directory\shell\Winamp.Play\command\"
winAmp.RegDelete "HKEY_CLASSES_ROOT\Directory\shell\Winamp.Play\"
end if
memoryUP
q(ctr) = msgbox("Dodać pozycję" & chr(34) & " Uruchom panel sterowania" & chr(34) & " ?",64+vbyesno,"CME")
If q(ctr) = vbyes then
d(ctr) = InputBox("Edytuj etykietę nowej pozycji","CME","Uruchom panel sterowania")
Set key(ctr) = CreateObject("WScript.Shell")
key(ctr).RegWrite "HKEY_CLASSES_ROOT\Folder\shell\menu_00\", d(ctr)
key(ctr).RegWrite "HKEY_CLASSES_ROOT\Folder\shell\menu_00\command\", "rundll32.exe shell32.dll,Control_RunDLLAsUser"
memoryUP
end if
q(ctr) = msgbox("Dodać pozycję" & chr(34) & " Otwórz w nowym oknie" & chr(34) & " ?",64+vbyesno,"CME")
If q(ctr) = vbyes then
d(ctr) = InputBox("Edytuj etykietę nowej pozycji","CME","Otwórz w nowym oknie")
Set key(ctr) = CreateObject("WScript.Shell")
key(ctr).RegWrite "HKEY_CLASSES_ROOT\Folder\shell\menu_01\", d(ctr)
key(ctr).RegWrite "HKEY_CLASSES_ROOT\Folder\shell\menu_01\command\", "Explorer %1"
memoryUP
end if
q(ctr) = msgbox("Dodać pozycję" & chr(34) & " Opcje folderów" & chr(34) & " ?",64+vbyesno,"CME")

If q(ctr) = vbyes then
d(ctr) = InputBox("Edytuj etykietę nowej pozycji","CME","Opcje folderów")
Set key(ctr) = CreateObject("WScript.Shell")
key(ctr).RegWrite "HKEY_CLASSES_ROOT\Folder\shell\menu_02\", d(ctr)
key(ctr).RegWrite "HKEY_CLASSES_ROOT\Folder\shell\menu_02\command\", "rundll32.exe shell32.dll,Options_RunDLL 0"
memoryUP
end if
q(ctr) = msgbox("Dodać pozycję" & chr(34) & " Eksploruj CD-ROM" & chr(34) & " ?",64+vbyesno,"CME")
If q(ctr) = vbyes then
t = InputBox("Podaj literę dysku dla CD-ROM","CME","F")
d(ctr) = InputBox("Edytuj etykietę nowej pozycji","CME","Eksploruj CD-ROM")
Set key(ctr) = CreateObject("WScript.Shell")
key(ctr).RegWrite "HKEY_CLASSES_ROOT\Folder\shell\menu_03\", d(ctr)
key(ctr).RegWrite "HKEY_CLASSES_ROOT\Folder\shell\menu_03\command\", "Explorer.exe /e,"+ t + ":"
memoryUP
end if
q(ctr) = msgbox("Dodać pozycję" & chr(34) & " Wyloguj" & chr(34) & " ?",64+vbyesno,"CME")
If q(ctr) = vbyes then
d(ctr) = InputBox("Edytuj etykietę nowej pozycji","CME","Wyloguj")
Set key(ctr) = CreateObject("WScript.Shell")
key(ctr).RegWrite "HKEY_CLASSES_ROOT\Folder\shell\menu_04\", d(ctr)
key(ctr).RegWrite "HKEY_CLASSES_ROOT\Folder\shell\menu_04\command\", "shutdown /l"
memoryUP
end if
q(ctr) = msgbox("Dodać pozycję" & chr(34) & " Wyłącz komputer" & chr(34) & " ?",64+vbyesno,"CME")
If q(ctr) = vbyes then
d(ctr) = InputBox("Edytuj etykietę nowej pozycji","CME","Wyłącz komputer")
Set key(ctr) = CreateObject("WScript.Shell")
key(ctr).RegWrite "HKEY_CLASSES_ROOT\Folder\shell\menu_05\", d(ctr)
key(ctr).RegWrite "HKEY_CLASSES_ROOT\Folder\shell\menu_05\command\", "shutdown -s -t 1" 'gdzie 1 to czas (w sek.) do wyłączenia komputera
memoryUP
end if
q(ctr) = msgbox("Dodać pozycję" & chr(34) & " Uruchom w oknie MS - DOS" & chr(34) & " ?",64+vbyesno,"CME")
If q(ctr) = vbyes then
d(ctr) = InputBox("Edytuj etykietę nowej pozycji","CME","Uruchom w oknie MS-DOS")
Set key(ctr) = CreateObject("WScript.Shell")
key(ctr).RegWrite "HKEY_CLASSES_ROOT\Folder\shell\menu_05\", d(ctr)
key(ctr).RegWrite "HKEY_CLASSES_ROOT\Folder\shell\menu_05\command\", "cmd.exe /k pushd %1"
memoryUP
end if
ex = vbYes
Do While ex = vbYES
ex = msgbox("Koniec propozycji :-) Czy chcesz utworzyć własną pozycję?",64+vbyesno,"CME")
If ex = vbyes then
d(ctr) = InputBox("Edytuj etykietę nowej pozycji","CME","")
Set key(ctr) = CreateObject("WScript.Shell")
key(ctr).RegWrite "HKEY_CLASSES_ROOT\Folder\shell\menu_0" & ctr &"\", d(ctr)
d(ctr) = InputBox("Edytuj polecenie nowej pozycji","CME","")
key(ctr).RegWrite "HKEY_CLASSES_ROOT\Folder\shell\menu_0" & ctr &"\command\", d(ctr)
memoryUP
end if
loop
msgbox "Utworzono " & ctr & " nowych pozycji!",64,"CME"
msgbox "Program CME nic więcej nie zaoferuje :-( Przynajmniej na razie.",64,"CME"

Private sub MemoryUP
ctr=ctr + 1
reDim q(ctr)
reDim d(ctr)
reDim key(ctr)
end sub
Należy przekleić skrypt do notatnika i zapiszesz z rozszerzeniem vbs. Teraz wystarczy już uruchomić skrypt i odpowiadać na pytania prostego kreatora. Co możemy zrobić?
A no, usunąć menu dodane przez WinAmpa (tak wielu osobom to przeszkadza), dodać jedną z 6 proponowanych pozycji (Uruchom panel sterowania, Otwórz w nowym oknie, Opcje folderów, Eksploruj CD-ROM, Wyloguj, Wyłącz komputer oraz Uruchom w oknie MS-DOS) a także dodać dowolną ilość własnych pozycji i poleceń.

Całe działanie skryptu opiera się na edytowaniu kluczy rejestru, który to właśnie przechowuje informacji odpowiadające budowie menu (dla bardziej zainteresowanych - możemy edytować / usunąć polecenia otwórz, czy wyszukaj, a nawet dodać specjalne menu tylko i wyłącznie dyskom w oknie Mojego komputera).Jak budować własne polecenia? Mogą to być dowolne polecenia powłoki czyli np "shutdown -s -t 1" które spowoduje wyłączenie komptera, chcąc go zrestartować musielibyśmy wpisać "shutdown -r -t 1". Jak łatwo się domyśleć, mając możliwość przypisania danej pozycji w menu dowolnego polecenia powłoki, możemy zrobić praktycznie wszystko. Chcesz jednym kliknięciem wyłączyć firewall? Nic prostszego, wystarczy znać odpowiednie polecenia. Ostatnie pytanie CME, daje właśnie możliwość dodania dowolnej pozycji, najpierw zostaniemy poproszeni o podanie etykiety (czyli napisu który będzie widoczny w menu) wpisujemy dla przykładu "Wyłącz Firewall". Kolejnym krokiem będzie podanie polecenia, w tym przypadku
będzie to "netsh firewall set opmode mode = DISABLE". Klikamy okej, kończymy działanie skryptu i możemy oglądać efekty. Jeżeli nie mieliśmy styczności z wierszem poleceń, możemy stworzyć pozycję menu której zadaniem będzie jedynie uruchomienie dowolnej aplikacji. Wystarczy w poleceniu podać pełną ściężkę dostępu do aplikacji wraz z nazwą pliku wykonalnego. Jeżeli program znajduje się w katalogu Windows, wystarczy podać samą nazwę pliku np msinfo32.exe (informacje o systemie) czy też calc.exe (kalkulator).

Karta graficzna – karta rozszerzeń komputera generująca sygnał dla ekranu monitora. Podstawowym zadaniem karty graficznej jest odbiór i przetwarzanie otrzymywanych od komputera informacji o obrazie oraz odpowiednie wyświetlanie tegoż obrazu za pośrednictwem monitora.

Konfiguracja
1. «układ elementów, który może ulec zmianie na inny pod wpływem jakichś okoliczności»
2. «układ stosunków w danej grupie ludzi w danym momencie»
3. «ustawienie parametrów potrzebnych do pracy programu komputerowego lub urządzenia połączonego z komputerem»
4. «taki układ punktów i prostych na płaszczyźnie, że przez każdy punkt przechodzi ta sama liczba prostych, a każda prosta przechodzi przez tę samą liczbę punktów»
Dzisiejsze aplikacje biurowe wykorzystujące intensywnie funkcje graficzne i trójwymiarowe gry czasu rzeczywistego stawiają ogromne wymagania kartom graficznym. Wymiana starszej karty graficznej na nową może przyśpieszyć działania nawet komputerów poprzedniej generacji. Dzieje się tak, dlatego że procesory wykorzystywane w kartach graficznych dysponują ogromną mocą porównywalną z procesorami Pentium III czy Athlon.  
Choć większość producentów twierdzi, że wystarczy wyjąć starszą kartę i włożyć nową, po czym system sam wykryje kartę i zainstaluje potrzebne sterowniki, odkryliśmy, że odinstalowanie sterowników starszej karty pomaga uniknąć wielu problemów. Możecie pominąć ten punkt, jeśli uważacie, że zbytnia ostrożność jest niepotrzebna. Niektórzy producenci dostarczają programy deinstalacyjne wraz z oprogramowaniem karty (jak np. Matrox patrz obok). Aby pozbyć się starych sterowników, wybierzcie Start|Ustawienia|Panel Sterowania, dwukrotnie kliknijcie ikonę Dodaj/Usuń programy i usuńcie wszystkie programy związane z kartą graficzną. Jeśli nie jesteście pewni jakiegoś programu, nie usuwajcie go.


Wyłączcie komputer i wyjmijcie wtyczkę z gniazda. Odłączcie kabel monitora, otwórzcie obudowę i odkręćcie śrubę mocującą kartę. Ostrożnie wyjmijcie kartę.

Wyjmijcie nową kartę z pudełka i ostrożnie umieśćcie w gnieździe. Sprawdźcie, czy została stabilnie zamocowana i przykręćcie śrubę mocującą. Podłączcie ponownie kable monitora, nie zakładajcie jeszcze jednak obudowy.

Ważne: Jeśli kupiliście kartę dwumonitorową jak Matrox G400 Max, upewnijcie się, że podłączyliście monitor do odpowiedniego gniazda (z reguły górnego). Jeśli dysponujecie drugim monitorem czy też panelem LCD, możecie podłączyć go do drugiego gniazda karty.

Zapoznajcie się z instrukcją obsługi i zalecaną procedurą instalacji sterowników, która może się różnić w zależności od producenta. Włączcie ponownie zasilanie i komputer. Po uruchomieniu systemu Windows automatycznie wykryje nową kartę i uruchomi program asystujący instalacji. Włóżcie do napędu dysk ze sterownikami karty graficznej i postępujcie zgodnie z instrukcją. Jeśli ściągnęliście ze strony nowy sterownik, wskażcie systemowi jego lokalizację. Programy dodatkowe często instaluje się dopiero po poprawnym zainstalowaniu karty. Ustawcie parametry karty. Uruchomcie Start| Ustawienia|Panel sterowania, dwukrotnie kliknijcie ikonę Monitor a następnie kartę Ustawienia. Wybierzcie rozdzielczość i liczbę kolorów. Windows dokona testu ustawień i w razie niepowodzenia powróci do starych ustawień. Owe karty oferuję wiele zaawansowanych opcji działania. Wystarczy kilknąć przycisk Zawansowane, by uzyskać do nich dostęp. Jeśli wszystko działa poprawie, załóżcie z powrotem obudowę. Jeśli występują problemy, wyłączcie komputer, sprawdźcie połączenia i upewnijcie się, że karta jest solidnie umocowana w gnieździe. Możecie też spróbować przeinstalować sterowniki. Jeśli wszystko zawiedzie, zadzwońcie do działu pomocy technicznej sprzedawcy;)
Menu Start – element interfejsu środowiska graficznego Microsoft Windows. Przez Menu Start możemy uruchomić programy, foldery i zmienić ustawienia na komputerze. Menu Start po raz pierwszy pojawił się w Windows 95 i od tej pory pojawia się w każdej edycji systemu. Można go rozpoznać po logo Windows oraz napisie "Start" (napisu tego brak w standardowym interfejsie Windows Vista oraz Windows 7). Przycisk ten można obsługiwać myszką, można też wywołać menu Start za pomocą klawisza Windows lub skrótu klawiszowego Ctrl+Esc. Podstawowym zadaniem przycisku Start jest wywoływanie hierarchicznego menu startowego, które zastąpiło okno menedżera programów dostępne w Microsoft Windows 3.x. W różnych wersjach Windows przycisk Start ma domyślnie różny wygląd:
  • Szary, płaski prostokąt z 16-kolorowym logo i napisem "Start" (Windows 9x, NT/2000).
  • Zielony, wypukły prostokąt zaokrąglony od wewnętrznej strony, z pełnokolorowym logo i napisem "Start" (Windows XP).
  • Trójwymiarowa kula zawierająca logo Windows Vista bez napisu "Start" (Windows Vista, Windows 7).
Nowsze systemy udostępniają również jako style interfejsy graficzne dostępne we wcześniejszych wersjach (np. w Windows XP i Windows Vista można włączyć styl Standardowy Windows), możliwe jest też zainstalowanie własnego stylu, więc wygląd przycisku może być mylący.

Modyfikacja Menu startowego:
Dla wielu użytkowników najważniejszą funkcją menu startowego okazuje się możliwość wybierania wczytywanego systemu operacyjnego (DOS lub Windows). Zadanie to realizujemy, uzupełniając plik AUTOEXEC.BAT o proste zapytanie, które utworzysz za pomocą programu CHOICE.COM dostępnego także w Windows 95/98.
W poniższym przykładzie użytkownik decyduje o tym, czy ma być wczytany system Windows, naciskając klawisz [t] (tak) lub [n] (nie). Gdy nie dokona wyboru, system zaczeka pięć sekund, po czym automatycznie uruchomi Windows. Otwórz dowolny edytor tekstowy i dopisz do pliku AUTOEXEC.BAT dwa poniższe wiersze:
choice /n /c: tj /t: t,5 Uruchomic Windows?
if errorlevel 2 win
Zamiast lakonicznego pytania "Uruchomić Windows? " można wprowadzić bardziej obszerne zapytanie (np. informujące o automatycznym wczytywaniu po upływie pięciu sekund). Powróć do trybu MS-DOS i odbezpiecz przed zapisem plik systemowy MSDOS.SYS:
attrib msdos.sys -s -h -r
Otwórz go w edytorze tekstowym, znajdź wiersz "BootGUI=1" i zamień cyfrę na 0. Jeśli tego nie zrobisz, Windows będzie uruchamiany automatycznie niezależnie od wyboru użytkownika. Następnie przywróć parametry pliku:
attrib msdos.sys +s +h +r
Opisana modyfikacja nie wpływa na działanie właściwego menu startowego Windows. Dzięki temu w przypadku awarii będziesz miał nadal dostęp do trybu chronionego i potwierdzania pojedynczych poleceń pliku AUTOEXEC.BAT. 
Panel sterowania - aplikacja systemowa w systemach operacyjnych Microsoft Windows, gromadząca w jednym miejscu narzędzia do ustawiania i zmiany parametrów systemu operacyjnego.
Panel sterowania umożliwia zarządzanie różnymi kategoriami sprzętu, usług i programów oraz kontami użytkowników. Zmiany tu wprowadzone zwykle dotyczą całego systemu i są istotne dla jego sprawnego działania.

Aplety Panelu sterowania
Panel sterowania do wersji Windows 3.0 był pojedynczą aplikacją CONTROL.EXE zawierającą niemodyfikowalny zestaw ikon. Od wersji 3.1 jest to tylko interfejs graficzny, wszystkie zadania konfiguracyjne wykonują oddzielne moduły o rozszerzeniu CPL zwane apletami. W ten sposób stworzono możliwość dodawania do Panelu sterowania modułów zarządzania pochodzących od innych firm. Aplety dostarczane z systemem powstały na podstawie modułów wchodzących wcześniej w skład aplikacji CONTROL.EXE, przy czym większość modułów weszła w skład apletu MAIN.CPL.

Rejestr Windows, a dokładnie rejestr ustawień w systemach operacyjnych Windows to hierarchiczna baza danych konfiguracyjnych. Są w niej przechowywane informacje o konfiguracji i ustawieniach m.in. użytkowników, urządzeń podłączonych do komputera, zainstalowanych programów. Do wpisów w rejestrze system odwołuje się każdorazowo, gdy wynik wykonania operacji zależy od wcześniej zapamiętanych ustawień systemowych. Rejestr Windows spełnia analogiczną funkcję do katalogu /etc/ w systemach Unix/Linux.

Zadania uruchomione w tle
Procesy, watki wielozadaniowość
Po włączeniu komputera uruchamia się system Windows. Czy tylko? Obok systemu operacyjnego działają w ukryciu liczne programy. Niektóre są zbędne, inne nawet niebezpieczne. Dowiedz się, jak wykrywać i usuwać cichych wspólników systemu. W komputerze każdego użytkownika działa mnóstwo aplikacji. Wiele z nich czyni swoją powinność w tle, niepostrzeżenie dla użytkownika. Jednak nie wszystkie z nich są pożądane. Niektóre pożerają pamięć i inne cenne zasoby, zmniejszając wydajność peceta. Program, który się zawiesi, może sparaliżować cały system. Wówczas trzeba go na siłę wyrzucić z pamięci komputera. Inne aplikacje kryją większe zagrożenie. Wystarczy pomyśleć o wirusach, dialerach czy programach szpiegowskich. Wszystkie próbują działać w ukryciu, aby uniknąć zdemaskowania.
Jeśli chcesz mieć kontrolę nad tym, co się dzieje w pozornie bezgranicznych czeluściach systemu, musisz sprawdzić uruchomione programy i wyrzucić z ich szeregów zbędne aplikacje. W ten sposób zafundujesz systemowi kurację odchudzającą, która pozwoli mu żwawiej spełniać powierzone mu zadania. Przy okazji pozbędziesz się szkodliwych intruzów. Prosta sprawa, jednak kłopoty tkwią w szczegółach. Skąd wziąć dobrego menedżera zadań? Jak wykrywać, które programy są niezbędne, a które nie powinny znajdować się w systemie? Jak unikać ryzyka związanego z zamykaniem usług, które są nieodzowne do stabilnego działania Windows?
1. Zadanie, proces, aplikacja
W momencie uruchamiania program lokuje się w pamięci roboczej komputera. Działająca aplikacja musi być zarządzana przez Windows, więc stanowi dla niego zadanie. Użytkownikowi systemu trudno zachować orientację w gąszczu pojęć. Nawet menedżer zadań stosuje różne nazewnictwo. Działające programy, czyli pliki EXE, noszą - zależnie od wersji Windows - miano zadań, procesów lub aplikacji.
W Windows 95/98/Me przyjęto nazwę "zadanie", a określenie "proces" jest używane niczym synonim aplikacji. Większości procesów towarzyszą okna. Na przykład, gdy przywołasz Worda, jako zadanie uruchomi się WINWORD.EXE, a na ekranie zobaczysz interfejs edytora. Niektóre zadania działają bez okien. Za przykład może posłużyć program EM_EXEC.EXE, służący do sterowania myszami Logitech i instalowany wraz z oryginalnym sterownikiem urządzenia wskazującego.
W Windows 2000 i XP oprócz zadań są usługi, uwarunkowane nowymi rozwiązaniami systemu zabezpieczeń, które wprowadzono w tych edycjach Windows. Zapewniają większy stopień bezpieczeństwa, ale paradoksalnie kryją w sobie pewne niebezpieczeństwa.
2. Cisi wspólnicy
Menedżer zadań służy m.in. do wyświetlania listy bieżących procesów, lecz system operacyjny zataja przed użytkownikiem liczne informacje. Zatem, na co zda ci się menedżer i jak z niego korzystać? Gdy naciśniesz klawisze [Ctrl Alt Delete], Windows 9.x/Me wstrzyma wszystkie procesy użytkownika i wyświetli okno Menedżera zadań. Nosi ono nazwę Zamykanie programu. W edycjach 2000 i XP pojawi się okno dialogowe Zabezpieczenia systemu Windows - kliknij w nim przycisk Menedżer zadań. Menedżer ma informować użytkownika o uruchomionych w danej chwili plikach EXE. Jednak korzystając z Windows 95/98/Me, nie możesz być pewny, że masz przed sobą kompletną listę. Najgorsze jest to, że szkodliwe programy, takie jak wirusy i trojany, mogą się łatwo ukryć przed cyfrowym nadzorcą, a co za tym idzie, przed samym użytkownikiem. Lepsze rozwiązanie oferują Windows 2000 i XP. W tych edycjach systemu lista obejmuje wszystkie procesy, a na dodatek zapewnia dodatkowe informacje. Przywołasz ją, klikając kartę Procesy. Niemniej jednak nawet rozszerzony menedżer w systemach rodziny 2000/XP pozostawia nieco do życzenia. Brakuje w nim kilku istotnych informacji, np. folderów, w których znajdują się uruchomione programy, nazw ich interfejsów, a także plików, do których procesy te się odwołują.
Podsumowując, Menedżer zadań wyświetla jedynie zestawienie bieżących plików EXE, które jest za mało obrazowe dla przeciętnego użytkownika, a ponadto może ukrywać programy-intruzy. Niektóre procesy występują na liście wyłącznie pod nazwą tytułu okna, co utrudnia wykrycie stosownego pliku EXE.
3. Przez dziurkę od klucza
Bezpłatny podglądacz procesów Process Viewer zdradzi ci znacznie więcej niż jego odpowiednik, który wchodzi w skład Windows. Mimo dużych możliwości narzędzie ma skromne wymagania i jest stosunkowo proste w obsłudze.
W poszukiwaniu poręcznego narzędzia, które zaprezentuje ci całkowitą listę procesów, powinieneś przede wszystkim skorzystać z bezpłatnego programu Process Viewer (dostępny pod adresem www.prcview.com, rozmiar pliku: 100 KB, środowiska: Windows 95/98/Me/NT/ 2000/XP). Każdy proces jest w nim wymieniony z nazwą pliku. Oprócz tego narzędzie wyświetla ścieżkę każdego procesu, w której jest zapisany plik EXE. Dysponując tą informacją, możesz zazwyczaj natychmiast ustalić, do czego służy dany proces. Na przykład w przypadku pliku EM_EXEC.EXE Process Viewer wyświetla ścieżkę C:\PROGRAM FILES\LOGITECH\MOUSEWARE\SYSTEM. Taka wskazówka wystarcza, aby odgadnąć przeznaczenie programu i zadecydować, czy zakończyć dany proces.
Chcąc uzyskać dodatkowe informacje na temat określonego procesu, kliknij go prawym przyciskiem myszy. Na ekranie pojawi się menu podręczne. Znajdziesz w nim m.in. nader praktyczną funkcję Bring to Front, która przywołuje interfejs programu na pierwszy plan obszaru roboczego. W niektórych przypadkach zamiast okna interfejsu na ekranie zobaczysz komunikat This process doesn"t contain any windows which could be activated. Oznacza, że program ulokował się w zasobniku systemowym lub nie dysponuje własnym interfejsem. Aby zidentyfikować taki program, musisz rozpocząć dalsze poszukiwania. Pomoże ci w tym wygodne narzędzie GOOGLEX2. Pamiętaj, że korzystając z Windows 2000 lub XP, musisz być zalogowany w systemie jako administrator. W przeciwnym razie nawet Process Viewer zatai przed tobą niektóre procesy.

Usługi Windows 2000/XP - wyłączanie bez ryzyka
W Windows 2000 i XP wiele składników systemu uruchamia się jako usługi. Większość z nich jest absolutnie konieczna do poprawnego działania systemu, dlatego trzeba zachować szczególną ostrożność, wyłączając usługi - niektóre z nich tylko wydają się zbędne. Jeżeli nie chcesz podejmować ryzyka, skorzystaj z profili sprzętowych. Domyślnie jest w systemie tylko Profil 1. Od chwili utworzenia drugiego Windows oferuje podczas uruchamiania możliwość wyboru profilu. Dzięki temu można wczytywać Windows, obierając dowolną konfigurację i badając bez ryzyka, jaki wpływ na działanie systemu ma blokowanie poszczególnych usług.
Tworzenie profili sprzętowych jest dziecinnie proste. Zacznij od zalogowania się jako administrator systemu lub członek grupy Administratorzy. Przywołaj Panel sterowania, a w nim aplet System. Następnie wskaż kartę Sprzęt i kliknij przycisk Profile sprzętu. Kliknięciem przycisku Kopiuj założysz nowy profil, kopiując do niego ustawienia profilu domyślnego. Wpisz dowolną nazwę (np. Testowy 1) i potwierdź przyciskiem OK we wszystkich trzech oknach. Teraz przywołaj przeglądarkę usług (services.msc). Kliknij dwukrotnie usługę, którą chcesz próbnie wyłączyć. Wybierz kartę Logowanie, zaznacz wpis Testowy 1 na liście profili i kliknij przycisk Wyłącz. Po zrestartowaniu systemu i wybraniu profilu Testowy 1 zablokowana uprzednio usługa nie będzie ponownie uruchamiana. Gdy okaże się, że w nowej konfiguracji brakuje pewnych funkcji, podzespołów sprzętowych lub łączy sieciowych, przywróć pierwotną. Wystarczy jeszcze raz zrestartować system i wybrać profil Profil 1. Jeśli wszystko będzie działało bez zrzutu, możesz usunąć próbny profil, a zbędne usługi powyłączać w profilu domyślnym. Przed wprowadzeniem takich zmian warto przez dłuższy czas testować działanie systemu bez niechcianych usług.
Rejestr jest centralną bazą danych przeznaczoną do przechowywania w ujednolicony sposób wszystkich informacji konfiguracyjnych systemu operacyjnego i aplikacji. Zawiera on kompletny zestaw wpisów dotyczących ustawień takich elementów, jak programy obsługi (sterowniki) urządzeń, pamięć czy programy obsługi sieci. Narzędzia systemu operacyjnego pozwalają na dostęp do niego zarówno z komputera, którego dotyczy, jak również poprzez sieć.
Liczba, zadania, nazwy apletów i ich wielkości zmieniały się w miarę rozwoju systemów Windows. Początkowo aplety były niewielkie i wyświetlały tylko okno dialogowe bez własnego menu. Później niektóre moduły apletu MAIN.CPL wydzielono do samodzielnych apletów. Obecnie niektóre aplety firm trzecich stały się rozbudowanymi aplikacjami lub interfejsami do uruchamiania oddzielnych paneli sterowania konkretnymi urządzeniami czy usługami.
Charakterystyka drukarki atramentowej
Historia drukarki sięga dalej, niż nawet historia monitora. Pierwsze komputery posiadały zdolność do komunikacji z użytkownikiem, która odbywała się dzięki przyrządowi o nazwie dalekopis, którym była właśnie drukarka sprzężona z klawiaturą, a dopiero jakiś czas później został wynaleziony monitor. Zatem na początku utrwalano wyniki matematycznych obliczeń komputera na papierze, a działanie drukarek wykonujących te zapisy przypominało pracę maszyny do pisania; gotowy wzór znaku przez barwiącą taśmę uderzał w papier zostawiając na nim swój ślad. Niezwykle dynamiczny rozwój dziedziny komputerowej spowodował wynalezienie szybszych drukarek wierszowych, które drukowały jednocześnie cały wiersz. Kolejny krok stanowiło wykorzystanie komputerów w domach, co stworzyło potrzebę stworzenia drukarki osobistej.

Topologie sieciowe to sposóby połączenia stacji sieciowych (np. komputerów, serwerów, drukarek) w sieci. Topologie sieciowe są strukturami logicznymi i technicznie (fizycznie) nie muszą być w taki sam sposób zorganizowane. Na przykład logicznie rozumiane topologie szynowa i pierścieniowa są zorganizowane jako gwiazda fizyczna. Wyróżniamy następujące topologie sieciowe:
topologia szynowa (bus)
topologia pierścieniowa (ring)
topologia gwiaździsta (star)
topologia drzewiasta (tree)

Topologia sieci - BUS
W topologii szynowej ramka Ethernet wysyłana przez dowolną stację sieciową dociera, za pośrednictwem medium, do wszystkich stacji sieciowych. W sieciach Ethernet/IEEE 802.3, włącznie z 100Base-T, jest stosowana topologia szynowa (bus).

Sieci LAN typu szyna (Ethernet 10Base-2)
Zbudowane są z wykorzystaniem kabla koncentrycznego 50 Ohm RG-58 (tzw. cienki koncentryk). Długość
jednego segmentu sieci (czyli od jednego końca do drugiego) nie może dla cienkiego koncentryka przekraczać
185 m. Komputery są dołączone do kabla za pomocą trójników. Każdy segment sieci musi być ponadto na
końcach wyposażony w terminatory o oporności przystosowanej do impedancji falowej kabla (powszechnie jest
to 50 Ohm).
Zalety:
jest mało wrażliwy na zakłócenia i szumy;
nadaje się do sieci z przesyłaniem modulowanym (szerokopasmowym)
jest tańszy niż ekranowany kabel skręcany
Wady:
łatwo ulega uszkodzeniom
trudności przy lokalizowaniu usterki
jakakolwiek usterka kabla bądź połączeń powoduje awarię całej sieci
podłączenie nowego komputera wymaga rozpięcia kabla co skutkuje unieruchomieniem całej sieci

Topologia sieci - RING
Topologia pierścieniowa (ring) jest strukturą, w której stacje sieciowe są podłączone do okablowania tworzącego pierścień. Topologię pierścienia stosuje się w technologiach Token Ring/IEEE 802.5 i FDDI.
Topologia sieci - STAR
Topologia gwiaździsta (star)- kable sieciowe są połączone w jednym wspólnym punkcie, w którym znajdują się hub lub przełącznik.
Sieć LAN typu gwiazda (Ethernet - 10Base-T, Fast Ethernet - 100Base-TX)
Jest powszechnie stosowana ze względu na dużo mniejszą awaryjność, niż sieć zbudowana w oparciu o kabel
koncentryczny. Długość kabla od koncentratora do komputera nie może przekraczać 100 m.
Zalety:
jest akceptowany przez wiele rodzajów sieci
łatwa instalacja (standardowo instalowany w nowych budynkach)
duża niezawodność
awaria bądź rozpięcie kabla powoduje tylko odcięcie jednego stanowiska
stosunkowa łatwość lokalizacji usterki
Wady:
ograniczona długość odcinków kabla z uwagi na małą odporność na zakłócenia
większy koszt instalacji niż w przypadku kabla koncentrycznego

Topologia sieci - TREE
Topologia drzewiasta (tree) jest strukturą podobną do topologii szynowej, z tą różnicą, że są tu możliwe gałęzie z wieloma węzłami.
Protokoły sieciowe
Protokół sieciowy wyjaśnia cały uprzednio uzgodniony przez nadawcę i odbiorcę proces wymiany danych na
określonej warstwie modelu sieciowego. W uproszczonym czterowarstwowym modelu sieciowym można
wyróżnić następujące protokoły:
Protokoły warstwy fizycznej: Ethernet, Token Ring
Protokoły warstwy sieciowej: protokół internetowy (IP) będący częścią zestawu protokołów TCP/IP
Protokoły warstwy transportu: protokół sterowania transmisją w sieci (TCP/IP) i protokół datagramów
użytkownika (UDP), które są częścią zestawu protokołów TCP/IP
Protokoły warstwy aplikacyjnej: protokół przesyłania plików (FTP), prosty protokół przysłania poczty
(SMTP), usługi nazewnicze domen (DNS), telnet, protokół przesyłania hipertekstu (HTTP), prosty
protokół zarządzania siecią (SNMP), które także są częścią zestawu protokołów TCP/IP
Określenie „zestaw protokołów” oznacza dwa lub więcej protokołów z tych warstw, które stanowią podstawę
sieci.
Kilka najlepiej znanych zestawów protokołów to:
zestaw protokołów IPX/SPX (międzysieciowa wymiana pakietów/sekwencyjna wymiana pakietów)
używany przez system Novell Netware
NetBIOS i NetBEUI (rozszerzony interfejs użytkownika podstawowego sieciowego systemu
wejścia/wyjścia) wykorzystywany przez system operacyjny Microsoftu
zestaw protokołów TCP/IP

Ściana ognia (firewall)
Kiedy sieć lokalna podłączona jest do Internetu, odbywa się to poprzez router lub inne urządzenie pełniące
funkcję bramy do Internetu. Kluczowym problemem jest zapewnienie bezpieczeństwa sieci lokalnej przed
dostępem z zewnątrz. Funkcję taką pełni właśnie firewall. Pozwala ograniczyć dostęp z zewnątrz pozostawiając
możliwość ruchu w kierunku odwrotnym.

---DOS---

Wersje systemu

Na początku był ... nie nie chaos;) był CP/M. W maju 1979 firma Seattle Computer Products skonstruowała kartę w architekturze S-100 z nowym, 16-bitowym procesorem Intel 8086.
Pierwsza wersja DOS'a była skromna i surowa. Polecenia TIME i DATE w wersji PC-DOS 1.0 były raczej oddzielnymi małymi programami niż częścią COMMAND.COM. Listing zawartości katalogu podawał co prawda datę utworzenia lub modyfikacji pliku, pomijał jednak godzinę. Polecenie MODE nie potrafiło ustawić parametrów protokołu i prędkości połączenia ani też zmusić portu równoległego komputera do współpracy z typowymi drukarkami. Przy pomocy komendy COPY nie można było połączyć kilku małych plików w jeden większy. Komunikaty ekranowe było skąpe i enigmatyczne. Wersja PC-DOS 1.00 obsługiwała jedynie jednostronne, 8 sektorowe dyskietki o pojemności 160 kB. Wg MS wersja 1.0 mieściła się na pojedynczej dyskietce 160kB i zawierała: COMMAND.COM - interpreter plików wsadowych oraz poleceń: DIR, REN, DEL, COPY, TYPE, PAUSE, CHKDSK, DATE, TIME, FORMAT, SYS, ponadto EDLIN (ascetyczny edytor tekstu pracujący w trybie edycji pojedynczych linii), DEBUG (prawdziwa perełka: mini-assembler/debuger, wg innych źródeł dodany dopiero w wersji 2.0), FILCOM (program do porównywania plików).

PC-DOS 1.1 z maja 1982 roku (opracowany w MS i przekazany IBM) poprawiał te wszystkie braki lub przynajmniej czynił je mnie uciążliwymi. Problemem nadal były ograniczenia odziedziczone po CP/M. I chociaż IBM wprowadził obsługę dyskietek dwustronnych, 8-sektorowych o pojemności 320 kB, użytkownicy oczekiwali na więcej.

Pierwsza wersja sprzedawana przez Microsoft nosiła oznaczenie MS-DOS 1.25, została wydana w lipcu 1982 i odpowiadała IBM PC-DOS 1.1. MS sprzedawał MS-DOS początkowo wyłącznie w systemie OEM, dopiero od wersji 3.2 także indywidualnym odbiorcom. Pomimo iż wersje DOS'a MS i IBM były bardzo podobne, nie były ze sobą w pełni kompatybilne/zgodne (nie można było przenosić pomiędzy nimi programów).

Kilka uwag technicznych o systemie

Nawet najlepszy komputer nie jest wiele wart bez odpowiedniego oprogramowania i IBM dobrze zdawał sobie z tego sprawę. Sam IBM nie oferował zbyt wiele programów użytkowych. Były to EasyWriter - pełen bug'ów, słaby edytor tekstów, wersja VisiCalc dla DOSa (wersja dla Apple była prawdziwym hitem), kilka języków programowania Microsoftu i kilka innych mniej znaczących pakietów. Najpopularniejsze wówczas programy: WordStar i dBase II pracowały tylko w środowisku CP/M. Jednym z najpilniejszych priorytetów IBM było zapewnienie łatwości przenoszenia oprogramowania z CP/M do DOSa, a jedyny skuteczny i szybki sposób na realizację tego zamierzenia był bardzo prosty: oba systemy musiały być podobne! Stąd właśnie wiele elementów systemu znanych użytkownikowi jak np. sposób nazywania plików (do 8 liter właściwej nazwy, kropka, 3 literowe rozszerzenie), prompt "A>", skromne komunikaty systemowe lub zgoła ich brak (jak np. "kamienna cisza" po usunięciu pliku) wywodzą się bezpośrednio z CP/M. To samo dotyczy głębiej ukrytych struktur systemu jak np. File Control Blocks (FCB's), Program Segment Prefix czy organizacja ładowania pliku do pamięci. DOS naprawiał kilka niedostatków CP/M, kilka poleceń zmieniono na bardziej logiczne. Programiści mogli traktować operacje I/O związane z drukarką czy ekranem w ten sam sposób jak operacje na plikach. Organizacja zapisu na dysku w DOS'ie była skuteczniejsza, pozwalała na zapisywanie dłuższych plików. Było to wynikiem zastosowania przez Pattersona tablicy rozmieszczenia/alokacji plików (FAT - file allocation table) po raz pierwszy użytej przez Billa Gatesa w AltairBASIC. Śledziła ona położenie fragmentów pliku na dysku i umożliwiała "złożenie go w całość" w razie potrzeby odczytu. Pozwalała również odczytywać i zapisywać więcej niż jeden plik jednocześnie, co znacznie przyspieszyło operacje dyskowe. W DOSie można było uruchamiać duże pliki EXE, które w przeciwieństwie do wywodzących się z CP/M plików COM nie posiadały ograniczenia wielkości do 64kB. Ponadto DOS mógł pozostawić nieaktywny program w pamięci, a użytkownik mógł go uaktywnić w razie potrzeby. Dużą popularność zyskała możliwość pisania i wykonywania skryptów, tzw. batch files. W sytuacjach awaryjnych DOS był trochę bardziej przyjazny, poza tym obsługa błędów była bardziej dopracowana niż w CP/M. DOS automatycznie odczytywał zawartość nowego dysku (w CP/M użytkownik musiał "ręcznie" nakazać to systemowi) oraz zapisywał datę utworzenia lub ostatniej modyfikacji pliku.

COMMAND.COM podczas uruchamiania programu użytkowego zwalniał część pamięci (co miało spore znaczenie w czasach, gdy systemy standardowo były wyposażane w 64kB RAM'u) a po zakończeniu działania programu doładowywał brakującą (tzw. transient part) część z dysku. W związku z tym, użytkownik zawsze musiał mieć pod ręką dysk systemowy. Wkrótce jednak ilość pamięci w komputerach powiększyła się 10-krotnie i oszczędność uzyskiwana przez taką organizacje COMMAND.COM był mało znacząca. Jednym z większych ograniczeń pierwszej edycji DOSa była obsługa jedynie napędów jednostronnych 160kB, mimo że dyski posiadały dwie strony zdolne do zapisu danych. Usunięcie tego ograniczenie oraz kilku innych usterek miało miejsce w wersji 1.1 wprowadzonej przez IBM w maju 1982 roku.

Polecenia DOS:

**Append - umozliwia uzywanie plikow w okreslonym katalogu tak, jakby znajdowaly sie w katalogu aktualnym

**Attrib - Pokazuje lub zmienia atrybuty pliku

PROBKA

ATTRIB -R OPORNY.TXT

A oto mozliwe "sytuacje" w poleceniu:

+r - zabezpiecza plik przed zmianami czy usunieciem, nadajac mu atrybut tylko do odczytu

-r - odbiera plikowi atrybut r

+a - nadaje plikowi atrybut archiwalny (staje sie normalnym plikiem)

+s - nadaje plikowi atrybut systemowy

+h - ukrywa plik

*CD - zmienia aktualny katalog

PROBKA

cd tomoje\torba Przechodzi do folderu TORBA i otwiera TORBA

CD\ - przechodzi do glownego katalogu

cd.. - przechodzi katalog wstecz

**CHCP - Zmienia strone kodowa lub wyswietla numer aktualnej strony.

PROBKA

CHCP nnn

Tam, gdzie nnn podajemy numer strony, np podajac 852 wprowadzamy strone z polskimi znakami diakrytycznymi.

*CHKDSK - polecenie podobne do SCANDISK. Wlasciwie zamiast niego powinno sie uzywac polecenie SCANDISK

PROBKA

CHKDSK

*CLS - czysci ekran zostawiajac tylko zgloszenie DOSu

PROBKA

CLS

**COPY - kopiuje podany plik we wskazane miejsce

PROBKA

COPY KONRAD.TXT A:

***CTTY - zmienia standardowe urzadzenie do wprowadzania danych. Nie bede podawal przykladu. Po wydaniu tego polecenia pozostaje tylko zresetowac komputer.

*DATE - Pokazuje date. Mozna takze dopisac nowa w formie mm-dd-rrrr

PROBKA

DATE

***DOUBLESPACE - jest to program do kompresji dysku/ plikow na dysku. Szalenie niebezpieczne (mozna utracic dane, a ponadto dysku nie da sie zdekompresowac!!!). Nie bede podawal przykladu.

*DEFRAG - defragmentator dysku

PROBKA

DEFRAG

**DEL (lub ERASE) - kasuje podany plik/ pliki w folderu.

PROBKA

DEL KONRAD.TXT Kasuje plik

DEL DOS Kasuje pliki w katalogu DOS

***DELTREE - usuwa katalog wraz ze wszystkimi plikami i podkatalogami. Szalenie niebezpieczne. Nie podam przykladu.

*DIR - wyswietla liste plikow w danym katalogu. Mozliwe takze sa kombinacje

/p - czeka na nacisniecie dowolnego klawisza przed dalszym "zjazdem"

PROBKA

DIR

*DOSSHELL - laduje nakladke na DOS przypominajaca z wygladu Windows

PROBKA

DOSSHEL

*EDIT - uruchamia prosty edytor tekstu.

PROBKA

EDIT

***Format - formatuje dyskietki/dyski

PROBKA

FORMAT A: Formatuje dyskietke

FORMAT A:/Q Szybki format

*MD - tworzy katalog

PROBKA

MD KOLO Tworzy katalog KOLO

*MEM - pokazuje informacje o pamieci

PROBKA

MEM

**MEMMAKER - program do optymalizacji pamieci. Nalezy go uruchamiac z parametrem /batch po kazdej instalacji systemu DOS

PROBKA

MEMMAKER /BATCH

**MOVE - przenosi plik lub pliki z jednego katalogu do drugiego

PROBKA

MOVE C:\MOJE\ROMO.TXT C:\NOWY Przenosi plik Romo.txt do katalogu NOWY

*MSD - uruchamia program diagnostyczny. Dzieki niemu dowiesz sie co masz w komputerze.

PROBKA

MSD

**QBASIC - uruchamia Microsoft QBasic, dzieki czemu mozesz programowac w jezyku BASIC

PROBKA

QBASIC

**RD - usuwa katalog przez Ciebie wskazany

PROBKA

RD GUCIO Usuwa katalog GUCIO

**REN - zmienia nazwe pliku

PROBKA

REN GUCIO.TXT GUSTAW.TXT Zmienia nazwe pliku z GUCIO na GUSTAW

*TIME - pokazuje godzine z mozliwoscia wpisania aktualnej

PROBKA

TIME

*TREE - pokazuje w formie drzewa strukture katalogow na dysku

PROBKA

TREE |MORE Wyswietla strukture i czeka na wcisniecie klawisza

*TYPE - pozwala przegladac pliki

PROBKA

TYPE GUCIO.TXT Wyswietla plik GUCIO.TXT

*VER - informuje o posiadanej wersji DOSa

PROBKA

VER

*XCOPY - kopiuje pliki wraz z katalogami i podkatalogami

PROBKA

XCOPY SUMMER A:\SUMMER Kopiuje katalog SUMMER na dyskietke do katalogu SUMMER

To wszystkie najpotrzebniejsze polecenia dla uzytkownika, ktory normalnie wykorzystuje DOS. Owszem, polecen jest znacznie wiecej.



Pozostałe materiały posiadacie w wersji PDF:)

Źródła: 
http://windowsce.dobrestrony.com.pl
http://sysinternals.com/utilities/pagedefrag.html
http://www.pldos.pl/download

Pobierz: 

Aplikacja MS-DOS


reserved by 1 et ZSCKP